Παρασκευή, Νοεμβρίου 24, 2006

Μία περίεργη επιστήμη που λέγεται... Σεισμολογία!

Έγιναν σήμερα δύο σεισμοί. Παρακολουθώ τις ειδήσεις κάθε φορά που γίνεται κάποιος σεισμός και σε κάθε δελτίο θα είναι καλεσμένος ένας σεισμολόγος. Μπορώ να ρωτήσω τι σόι επιστήμη είναι αυτή που ΔΕΝ μπορεί να δώσει απαντήσεις;
Ο δημοσιογράφος θα ρωτήσει "κλασσικές" ερωτήσεις όπως "αν συνδέονται οι δύο σεισμοί", "αν αυτός ήταν ο κύριος σεισμός" ή "αν ο σεισμός θα ενεργοποιήσει κάποια ρήγματα μερικά χλμ μακριά".
Ο κακόμοιρος ο σεισμολόγος τι λέει όμως; Θα απαντήσει πως "δεν μπορούμε να πούμε αν είναι ο κύριος σεισμός", ή ότι "παρακολουθούμε την σεισμική ακολουθία", ή "δεν έχουμε ενδείξεις".
Μα καλά...αυτή είναι επιστήμη; ποια η διαφορά δηλαδή του σεισμολόγου με χαρτί και εμού που αν με καλέσει το βράδυ ο Χατζηνικολάου μπορώ να απαντήσω ακριβώς τα ίδια που γνωρίζω από τώρα πως θα ακούσω από τον διακεκριμένο επιστήμονα σεισμολογίας; ο κόσμος ακούει τα ίδια, δηλαδή τίποτε! Δεν μπορούμε να προβλέψουμε τους μελλοντικούς σεισμούς, δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τι τους προκαλεί, πως συνδέονται, αν η ενέργεια της γης πρόκειται να δώσει άμεσα κάποιον μεγαλύτερο σεισμό στο ίδιο σημείο, αν το ίδιο σημείο θα ξανακάνει σεισμό.
Και εγώ λέω τώρα (και αφού το γράφω θα μπορέσουμε να το τσεκάρουμε)...
Μέσα στα επόμενα 15 χρόνια το ρήγμα της Πάρνηθας μπορεί να δώσει σεισμό 4-5 ρίχτερ. Δεν αποκλείεται να έχουμε και μεγαλύτερο σεισμό αλλά οι πιθανότητες είναι περιορισμένες γιατί το '99 ο σεισμός ελευθέρωσε μεγάλο μέρος της ενέργειας της γης στο σημείο. Μπορεί να γίνει και μεγάλος σεισμός στην Κεφαλονιά, και στην Έυβοια... έγινα σεισμολόγος;
Νομίζω πως ίσως θα έπρεπε οι σεισμολόγοι να σταματήσουν να βγαίνουν στα κανάλια (γιατί αυτοί τσακώνονται και μεταξύ τους, και ο καθένας λέει τα δικά του) γιατί η επιστήμη τους είναι σε τόσο θεωρητικό στάδιο που δεν νομίζω ότι προσφέρει κάτι πέρα από αυτό που θα προσέφερε κάποια που ρίχνει κάρτες ταρώ.

Δεν τους μειώνει λίγο να βγαίνουν σαν επιστήμονες και να παρουσιάζουν μόνο "αν" και πιθανότητες; Σαν μία επιστήμη που δεν μπορεί να ξεκολήσει από τη λάσπη και να πάει παρά πέρα μου μοιάζει...

9 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Η Σεισμολογία είναι μία επιστήμη από τις δύσκολες. Η διαφορά μεταξύ εσού και ενός σεισμολόγου είναι ότι εσύ λες "δεν ξέρω" από άγνοια... ενώ εκείνος από γνώση...

Stathis είπε...

Η επιστήμη πολλές φορές δεν μπορεί να δώσει εκλαϊκευμένες απαντήσεις.
Το λάθος των σεισμολόγων είναι πως εμφανίζονται στα κανάλια, ενώ όπως λες γνωρίζουν πως τα ερωτήματα που θα τους θέσουν είναι τέτοια που δεν απαντώνται. Αντιθέτως αν τους ρωτούσαν για το μηχανισμό δημιουργίας ενός σεισμού, κάτι που δεν αφορά τον πολύ κόσμο, θα είχαν πολλά ,δυσνόητα ίσως, να πουν.

PetrosS. είπε...

Το ίδιο δεν είναι να λες δεν ξέρω από άγνοια ή μετά από γνώση; το δεν ξέρω δεν έχει σημασία τελικά;

Isis Veiled είπε...

όχι κι έτσι! μην τα ισοπεδώνουμε όλα επειδή μπορούμε να μιμηθούμε την επιφάνεια!

Το "δεν ξέρω" του επιστήμονα σημαίνει πολύ περισσότερα από το "δεν ξέρω" του άσχετου.

Ειδικότερα δε για την σεισμολογία, πρέπει να προσθέσω ότι δεν ανήκει στη βιομηχανία προβλέψεων όπως οι καφετζούδες.. Οι οποίες δεν χαλάνε χατήρι κανενός και έχουν για όλα απαντήσεις!

τι άλλο θα ακούσουμε ακόμα..

Stathis είπε...

Η παρανόηση είναι πως θεωρείς τη σεισμολογία ταυτόσημη με την πρόβλεψη των σεισμών.Μια επιστήμη μπορεί να μη ν τα καταφέρνει (ακόμα) με την πρόβλεψη, ειδικά με βραχυπρόθεσμο τρόπο, αλλά δεν παύει να είναι επιστήμη από τη στιγμή που έχει μοντέλα ερμηνείας του φαινομένου.

PetrosS. είπε...

Μπορεί να είναι και έτσι...
Αλλά τι τα το κάνω να μου λες γιατί να χορεύει η γη, αντί να μου πεις περίπου πότε μπορεί να πέσει το ταβάνι στο κεφάλι μου;

Stathis είπε...

Σου λέει κάτι άλλο όμως...
"Φίλε , πρόσεξε, εδώ που χτίζεις θέλει πιο πολύ μπετόν και σίδερο, γιατί είναι σεισμογενής περιοχή. Σε αντίθεση με τον άλλο παραπέρα που μπορεί να χτίσει πιο οικονομικά , γιατί δεν κινδυνεύει τόσο..."

Και στο μεταξύ περιμένουμε πάντα και νέες ανακαλύψεις που θα κάνουν την πρόβλεψη πιο βραχυπρόθεσμη

Ulixes είπε...

Το πρόβλημα είναι οι "κλασσικές ερωτήσεις". Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να γίνει βραχυπρόθεσμη πρόγνωση (και υπάρχουν θεωρητικοί λόγοι να πιστεύουμε ότι δεν θα μπορεί να γίνει ποτέ). Όλες οι "κλασσικές ερωτήσεις" όμως έχουν να κάνουν με αυτό. Είναι σαν να λες ότι η ιατρική είναι άχρηστη επειδή π.χ. δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα πεθάνει κάποιος που τώρα είναι υγιής, ή επειδή δεν μπορεί να αναστήσει πεθαμένους. Όπως και σε όλες τις θετικές επιστήμες, έτσι και στη σεισμολογία υπάρχουν εύκολα και δύσκολα προβλήματα. Στα μαθηματικά για παράδειγμα, το ότι δεν μπορείς να κάνεις διαίρεση με το μηδέν δεν μπορεί να λυθεί ούτε αν διαθέσεις χρήματα για την έρευνα πάνω στο θέμα ούτε αν γίνεις πιο έξυπνος.

Υπάρχουν πολλά προβλήματα στη σεισμολογία τα οποία λύνονται με ακρίβεια, δίνουν απαντήσεις, εξοικονομούν χρήματα και σώζουν ζωές, αλλά δεν είναι θέματα για την τηλεόραση. Η τηλεόραση δυστυχώς ασχολείται μόνο με την επικαιρότητα.

Να αναφέρω μόνον μερικά προβλήματα τα οποία λύνονται: Υπολογισμός επικέντρου, βάθους και μεγέθους (με ενδεχόμενα σφάλματα για τα 2 τελευταία, αλλά τα οποιά οφείλονται σε γνωστούς λόγους, βλέπε το πρώτο link). Εντάξει, είναι στοιχειώδες, αλλά από εκεί ξεκινάς. Μελέτη του εσωτερικού της Γης. Όπως ίσως να έχεις ακούσει, το πρώτο επιστημονικό όργανο που τοποθετήθηκε στη Σελήνη ήταν σεισμόμετρο και χρησιμοποιήθηκε για να "δούμε" το εσωτερικό της. Το ίδιο γίνεται και στη Γη. Οι περισσότεροι σεισμολόγοι (παγκοσμίως, όχι στις σεισμογενείς χώρες) δουλεύουν στην έρευνα για πετρέλαιο. Επίσης, όσο περισσότερα ξέρεις για τους σεισμούς, τόσο πιο πολλά μπορείς να πεις στους μηχανικούς για την κίνηση την οποία θα κάνει το έδαφος πάνω στο οποίο χτίζουν.

Τέλος, πρέπει να πω ότι οι πιθανότητες είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο. Όταν δεν μπορείς να είσαι 100% βέβαιος για κάτι, το 1% ή το 80% είναι πληροφορία την οποία μπορείς να εκμεταλλευτείς.

Αν θέλεις απαντήσεις, κλείσε την τηλεόραση και ρώτα αυτούς που ξέρουν. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι αυτό:
http://earthquake.usgs.gov/learning/faq.php

Άρχισα να γράφω και εγώ κάποια πράγματα στα ελληνικά, αλλά δεν έχω πολύ χρόνο και έτσι πάει πολύ αργά:
http://users.auth.gr/ogalanis/

Και αν βρεθείς ποτέ στη Θεσσαλονίκη, πέρνα από το Σεισμολογικό Σταθμό να σε ξεναγήσουμε. Έχουμε πολλές απαντήσεις, αλλά κανείς δεν κάνει τις σωστές ερωτήσεις. Αρκεί να μην έρθεις μέσα στον πανικό που γίνεται κάθε φορά που γίνεται αισθητός σεισμός και πλακώνουν οι δημοσιογράφοι (ξέχασα να πω ότι οι τα ΜΜΕ ψάχνουν τους σεισμολόγους και όχι αντίστροφα).

PetrosS. είπε...

Αγαπητέ φίλε ulixes σε ευχαριστώ για την απάντηση σου που δείχνει ότι σέβεσαι την απορία μου και σε καμία περίπτωση δεν θεωρείς ότι υποτιμώ τη σεισμολογία σαν επιστήμη.
Είμαι άνθρωπος που η τηλεόραση μου δείχνει απλά το επίπεδο της χώρας που ζούμε και ουχί με κάνει να ασπάζομαι "θεωρίες" παπαγάλων και "ειδικών" σε τόσο σοβαρά θέματα. Γι' αυτό και οι απόψεις μου προέρχονται από δική μου σκέψη και όχι (ευτυχώς) από ερεθίσματα που έχω πάρει από κάποιο κανάλι.
Μακάρι η σεισμολογία να σημειώσει τέτοια πρόοδο έτσι ώστε να βοηθήσει με την όσο δυνατή ακριβέστερη πρόβλεψη ή εκτίμηση πιθανότητας ενός συμβάντος. Γιατί άποψη μου είναι πως η πρόοδος της σεισμολογίας σε σχέση με τις υπόλοιπες επιστήμες δίνει την εντύπωση πως δεν "τρέχει" με τους ίδιους ρυθμούς (είτε σε ορατά στον πολύ κόσμο αποτελέσματα ή σε ερευνητικό επίπεδο).
Πάντως, θα μου άρεσε οι σεισμολόγοι να μην γίνονται θύματα της τηλεθέασης και του μάρκετινγκ των καναλιών, όπως αυτό έχει εξελιχθεί στις μέρες μας με τη μορφή ίδιων "λάθος" ερωτήσεων όπως σωστά λες.
Να είσαι σίγουρος πως όταν έρθω στη πόλη σου θα σας κάνω μία επίσκεψη.
Καλή επιτυχία σε ότι κάνετε.

ps. και που είσαι, ασ' τους να ψάχνουν. Ας μην πάει και κάποιος σεισμολόγος στη τηλεόραση όταν γνωρίζει πως η ερώτηση θα είναι "πότε θα ξαναγίνει σεισμός στη Κεφαλλονιά". Νομίζω πως μπορείτε να βρείτε έναν δημοσιογράφο να κάνει επιτέλους μία σοβαρή εκπομπή, με επιστήμονες (ΜΟΝΟ) για να καταλάβει ο κόσμος τι κάνει αυτή η... "περίεργη επιστήμη που λέγεται σεισμολογία".